In het kort
- Steatose op een echo komt vaak voor. De meeste mensen hebben alleen vet in de lever, een kleiner deel ook ontsteking, en die groep loopt het meeste risico op fibrose.
- Leververvetting hoort bij het metabool syndroom en verdubbelt het risico op hart- en vaatziekten. Bloeddruk, cholesterol en suiker laten controleren hoort er dus bij.
- Een normaal ALAT sluit ontsteking niet uit: een derde van de mensen met NASH heeft een normale waarde.
- Schouten verwijst sneller als iemand slank is en geen diabetes heeft, omdat er dan mogelijk een andere oorzaak is.
- Met 5 tot 10 procent gewichtsverlies kunnen vet en fibrose afnemen. Een dalend ALAT kan je helpen volhouden.
Waar het over gaat
Huisarts Jacqueline Schouten (33) werkt in Den Haag en schreef tijdens haar huisartsopleiding een artikel over echografische leververvetting voor Huisarts en Wetenschap. De aanleiding was een echo-uitslag: geen galstenen, wel steatose. De NHG-Standaard Virushepatitis hielp haar niet verder. Haar casus is een man van 50 met overgewicht, hoog cholesterol en hoge bloeddruk, die met vage buikklachten kwam. Hij dronk niet, gebruikte geen verdachte medicijnen, had geen hepatitis B of C en zijn ALAT was licht verhoogd. Ze stelde de diagnose NAFLD, de naam die toen gold.
NAFLD is een verzamelnaam. Het begint met alleen vet in de levercellen en kan overgaan in ontsteking (NASH), daarna fibrose, cirrose en soms leverkanker. Ongeveer 1 op de 4 volwassen Nederlanders heeft leververvetting, en 6 tot 25 procent van hen ook ontsteking. Alleen vet verhoogt de kans op leverziekte niet. Bij ontsteking wordt die kans tien keer zo groot, en ongeveer de helft krijgt binnen zes jaar fibrose. Stadium 1 en 2 zijn relatief mild; vanaf stadium 3 controleert de MDL-arts jaarlijks met een echo.
Geen galstenen, wel steatosis hepatis. En ik dacht, ja, maar wat moet ik daar dan mee?
Leververvetting gaat samen met een twee keer zo hoog risico op hart- en vaatziekten en anderhalf keer zo veel sterfte. Schouten ziet het als onderdeel van het metabool syndroom. Bij mensen met ontsteking komt diabetes twee keer zo vaak voor als bij mensen met alleen vet.
Na de echo prikt ze de leverwaarden, vraagt naar alcohol en medicijnen zoals NSAID's en amiodaron, en test op hepatitis B en C. Zeldzamer zijn hemochromatose, koperstapeling en ondervoeding. Leververvetting laat in de zwangerschap is een spoedgeval. Typisch is een ALAT van ongeveer anderhalf keer de bovengrens en een licht verhoogde gamma-GT, maar de hoogte zegt weinig: een derde van de mensen met ontsteking heeft een normaal ALAT. Ze verwijst als het plaatje niet klopt, bijvoorbeeld bij een slank iemand zonder diabetes. Bij veel overgewicht en slecht ingestelde diabetes vraagt ze advies via een teleconsult.
Een pil was er toen niet. Schouten legt uit dat 5 tot 10 procent afvallen vet en zelfs fibrose kan terugdraaien. Na drie maanden prikt ze ALAT opnieuw; blijft die hoog of stijgt hij, dan overlegt ze met de MDL-arts. Een jonge vrouw bleef gemotiveerd doordat haar ALAT daalde. Een echo herhalen heeft weinig zin. Alcohol liever niet, anders hooguit één glas per dag.
We weten zelfs dat mensen met leverontsteking, dat een derde daarvan een normaal ALAT heeft.
We hebben er geen pil voor, maar we weten wel dat als we gezonder gaan leven, dan is in ieder geval een deel van het proces, zeg maar, is reversibel.
Wat je hiermee kunt
- Staat er steatose of leververvetting op je echo-uitslag? Vraag je huisarts om je leverwaarden, een check van alcohol en medicijnen, en een FIB-4-berekening. Die berekening schat of er littekens in je lever zijn.
- Laat je niet geruststellen door alleen een normaal ALAT, en vraag niet om een nieuwe echo om te zien of het beter gaat: die zegt weinig over ontsteking of littekens.
- Laat ook je bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker controleren. Bij een vette lever is je hart een groter risico dan je lever.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
