In het kort
- Meer dan 60 procent van de mensen met diabetes type 2 heeft MASLD. Toch wordt de lever in de diabeteszorg niet standaard gecontroleerd, de ogen en nieren wel.
- Niet het vet maar de fibrose bepaalt het risico. De sprekers willen vooral de mensen in stadium F2 en F3 op tijd vinden.
- De FIB-4 berekent het risico op fibrose uit leeftijd, ASAT, ALAT en bloedplaatjes. Onder 1,3 is de kans klein, boven 2,7 groot.
- De lever is vergevingsgezind. Een jaar lang 180 minuten per week stevig wandelen heeft volgens de sprekers al een groot effect.
- Muris wil leverscreening laten aansluiten bij de diabeteszorg die er al is, zonder huisartsen extra te belasten.
- Maagverkleining kan fibrose terugdringen, maar alle drie de artsen zien het als laatste stap na leefstijl en eventueel medicijnen.
Waar het over gaat
Presentator Claudia legt de nieuwe namen uit. MASLD heette vroeger niet-alcoholische leververvetting: meer dan 5 procent vet in de lever door obesitas, diabetes of insulineresistentie. MASH is de vorm met ontsteking, met kans op littekens, cirrose en leverkanker. In Nederland heeft 22 tot 25 procent MASLD, in risicogroepen 50 tot 60 procent.
MDL-arts Maarten Tushuizen (LUMC) en internist Onno Holleboom (Amsterdam UMC) werken in GRIPonMASH, een Europees consortium van 27 partijen dat werkt aan betere opsporing. Meer dan 60 procent van de mensen met diabetes type 2 heeft MASLD. Bij de 1,2 miljoen Nederlanders met diabetes type 2 worden ogen, nieren en zenuwen gecontroleerd, de lever niet. Op de poli zien de artsen mensen met cirrose of leverkanker die nooit alcohol dronken. Het doel is de mensen met fibrose in stadium F2 of F3 op tijd te vinden, want hoe meer fibrose, hoe groter ook de kans om aan hart- en vaatziekten te overlijden. Haal je de oorzaak weg, dan kan de lever herstellen.
Als ik daar een FIB-4 aan vast plak in hetzelfde buisje bloed, dat ik toch al afneem voor het creatinine, dus het bloed voor de nierfunctie en het lipideprofiel.
Daarvoor is de FIB-4: een formule met je leeftijd, ASAT, ALAT en bloedplaatjes. Onder 1,3 is de kans op gevorderde fibrose klein, boven 2,7 groot. Bij ouderen, jongeren en mensen met diabetes is de score minder betrouwbaar. In een Nederlands zorgpadonderzoek had 1 op de 9 hoog-risicopatiënten al gevorderde fibrose. Stevig wandelen, 180 minuten per week en een jaar lang volgehouden, helpt de lever al flink, net als minder of geen alcohol. Een slechte FibroScan-uitslag motiveert, een betere na een half jaar ook. Lukt leefstijl niet, dan komen er medicijnen aan en is er maagverkleining, volgens de sprekers ondergebruikt maar wel het laatste redmiddel.
Huisarts Jean Muris wil beginnen bij de hoog-risicogroep die de praktijk al kent. Mensen met diabetes zien de praktijkondersteuner al vier keer per jaar. Een FIB-4 kan mee in het jaarlijkse bloedonderzoek; bij een uitslag boven 1,3 volgt een FibroScan in het ziekenhuis en bij een goede uitslag een herhaling na een jaar of vijf. Er zijn struikelblokken: zijn eigen lab wil geen FIB-4 berekenen, alleen huisartsen in de regio Amsterdam kunnen zelf een FibroScan aanvragen, en huisartsen krijgen al veel werk toegeschoven.
Muris wil eerst leefstijl en pas op indicatie medicijnen, en vreest dat mensen met een leverpil vlaai en alcohol blijven nemen. De specialisten wijzen erop dat leefstijl moeilijk vol te houden is zolang chips goedkoper zijn dan wortels. Wie na jaren proberen verslechtert, wil je iets bieden.
Dus ik zou willen pleiten voor een groot volume eerst non-medicamenteus en dan pas op indicatie door te gaan met goed geteste medicatie.
Wat je hiermee kunt
- Heb je diabetes type 2, obesitas of hoge bloeddruk? Vraag bij je jaarlijkse controle of de FIB-4 kan worden berekend. Die komt uit bloedwaarden die vaak al worden bepaald.
- Ga stevig wandelen, in totaal zo'n 180 minuten per week, en houd dat een jaar vol. Drink zo min mogelijk alcohol, liefst niets.
- Lukt afvallen alleen niet? Vraag je huisarts naar een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Die wordt vergoed vanuit het basispakket bij een BMI van 30 of hoger, of boven 25 met bijvoorbeeld diabetes of hoge bloeddruk.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
