In het kort
- Je merkt jarenlang niets van een vette lever. Pas in een heel laat stadium kan er druk rechtsboven in de buik, jeuk of geelzucht ontstaan.
- Koek geeft drie grenzen voor afvallen: 5 procent voor minder vet, 7 procent voor minder ontsteking en 10 procent voor minder littekens. Reken op jaren, niet op weken.
- Ook bij een normaal gewicht kan buikvet tot leververvetting leiden. Je buikomvang meten zegt daarom vaak meer dan je BMI.
- Een echo laat vet zien, maar geen ontsteking of littekens. Daarvoor is een FibroScan of in het uiterste geval een leverbiopsie nodig.
- Testen bij iedereen zonder risicofactoren vinden zowel Kant als Koek zinloos. Een test kan wel helpen als jij er gemotiveerd van raakt.
- Bij leververvetting is het totale cholesterol vaak normaal. De triglyceriden laten beter zien dat er te veel koolhydraten in vet worden omgezet.
Waar het over gaat
Huisarts Jojanneke Kant en haar collega Anouk Oosthout praten met MDL-arts Ger Koek. Aanleiding is een AD-kop dat 4 miljoen Nederlanders een vette lever hebben zonder het te weten, en de gratis levertest op het internationale levercongres in de RAI. Kant begint bij de lever zelf: die verwerkt suikers, eiwitten en vetten, slaat ijzer, B12 en zink op en ruimt alcohol en medicijnen op.
Tot 5 procent vet in de lever is normaal, een heel vette lever bevat 30 tot 60 procent. Koek schat dat 25 tot 33 procent van de volwassenen leververvetting heeft, meestal door te veel calorierijk eten en gezoete dranken, soms door alcohol of prednison. Je merkt er jaren niets van. Koek noemt hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak, naast diabetes en meer kans op kanker. Een vette lever kan ontsporen bij een antibioticakuur of een avond flink drinken. Ontsteking geeft over jaren littekens en soms cirrose, die volgens Koek alleen niet meer herstelt als de druk in de bloedvaten naar de lever te hoog is geworden.
Wat het allerbelangrijkste is ook die frisdranken met fructose erin. Dat is wel een grote boosdoener.
Afvallen werkt: bij 5 procent gewichtsverlies neemt het vet af, bij 7 procent de ontsteking en bij 10 procent de littekens, al gaat dat over jaren. Levervet verdwijnt sneller dan buikvet. Ook mensen met een normaal gewicht en veel buikvet kunnen een vette lever hebben, dus een meetlint om je buik zegt veel. Koek adviseert mediterraan eten, stoppen bij 80 procent vol, geen frisdrank met fructose en vooral plantaardige eiwitten. Na de overgang krijgen vrouwen het vaker.
Kant ziet het meestal via verhoogde ASAT, ALAT of gamma-GT, of op een echo die om een andere reden is gemaakt. Ontsteking of littekens zie je op een echo niet. Ze verwijst naar een diëtist, vraagt naar bewegen en belt na drie maanden. Koek vindt dat de juiste aanpak, ook omdat de wachttijd bij hem een jaar is. Met een FibroScan meet hij in tien minuten vet en stijfheid, na minstens drie uur nuchter. Het apparaat kost 60.000 tot 80.000 euro en is voor huisartsen vaak niet bereikbaar. De scan is bedoeld voor mensen met overgewicht plus diabetes of hart- en vaatziekten, niet voor de gezonde mensen die uren in de rij stonden in de RAI.
Mariadistel is niet goed onderzocht en hoge doses vitamine E geven ze niet meer. Over GLP-1-middelen zoals Ozempic en het in Amerika goedgekeurde resmetirom is Koek positief. Cholesterol is vaak normaal, de triglyceriden zeggen meer.
Ja, zeker niet. Het is al een wachttijd van een jaar, dus dat doen we niet.
Maar het screenen om het screenen, daar krijg ik altijd een beetje jeuk van.
Wat je hiermee kunt
- Meet je buikomvang met een meetlint. Boven 94 cm bij mannen en 80 cm bij vrouwen telt mee als risicofactor, en je ziet zelf of je buikvet afneemt.
- Laat frisdrank en vruchtensap staan en mik op 7 tot 10 procent gewichtsverlies: bij 90 kilo is dat 6 tot 9 kilo. Geef je lever daar maanden tot jaren de tijd voor.
- Heb je naast een vette lever ook diabetes type 2, overgewicht of hoge bloeddruk? Vraag je huisarts dan om een FIB-4-berekening uit je bloeduitslag. Die bepaalt of een FibroScan zinvol is. Supplementen zoals mariadistel kun je laten staan.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
