In het kort
- Sijpkens ziet leververvetting als vroeg signaal van insulineresistentie, vaak jaren voordat diabetes, hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten ontstaan. Daarom wil hij de lever bij elke metabole controle meenemen.
- Normale leverwaarden betekenen volgens hem niet dat je lever gezond is. Een hoog ferritine kan ook door leververvetting komen in plaats van door ijzerstapeling.
- Volgens Sijpkens komt levervet vooral uit suiker, zetmeel en vrijkomend buikvet, en maar zo'n 10 procent uit vet in de voeding. Fructose uit sap en frisdrank en alcohol versterken de vervetting.
- Een buikomvang van meer dan de helft van je lengte is een waarschuwing, ook als je BMI onder de 30 ligt.
- Hij noemt TKB zijn eerste keus, streng of matig afhankelijk van hoe ver de insulineresistentie is, en ziet medicijnen als aanvulling als leefstijl niet lukt.
- Herstel kost tijd. Wie er vroeg bij is, kan binnen enkele maanden resultaat zien; bij gevorderde insulineresistentie gaat het eerder om jaren en blijft terugval mogelijk.
Waar het over gaat
Wim Tilburgs, oprichter van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn (JLAM), geeft het woord aan internist Yvo Sijpkens van het Haaglanden Medisch Centrum. Sijpkens wil laten zien dat therapeutische koolhydraatbeperking (TKB) een goede eerste behandeling is bij leververvetting, sinds kort MASLD genoemd. Hij ziet de vervette lever als deel van metabole dysfunctie, met insulineresistentie als kern, en vaak als eerste teken, nog voor diabetes of hoge bloeddruk. Volgens hem heeft een kwart tot een derde van de volwassenen het, ook veel mensen zonder obesitas maar met een te grote buikomvang.
Bij het bloedonderzoek kijkt hij verder dan ALAT en gamma-GT. De afkapwaarden zijn volgens hem meegeschoven met een ongezondere bevolking, dus 'normaal' zegt weinig. Hij vraagt ook CRP, urinezuur, ferritine, HbA1c, nuchtere insuline, triglyceriden en HDL aan. Het levervet komt volgens hem vooral uit suiker en zetmeel en uit vetzuren uit ontstoken buikvet, en maar voor zo'n 10 procent uit vet in de voeding. Fructose en alcohol versterken het. Duurt het jaren, dan kunnen ontsteking (MASH), fibrose en uiteindelijk cirrose of leverkanker volgen.
Dus dat is één belangrijke boodschap, dat is dat die leververvetting een vaak gemiste voorbode is voor metabole ziekte.
Zijn voorbeeldpatiënt is een man met een Chinese achtergrond, verwezen om een ferritine van 1400. Aan ijzerstapeling lag het niet: de ijzerverzadiging was normaal. Hij at witbrood, vijf kruidkoeken per dag, bananen, druiven, sushi en pasta, en bakte in zonnebloemolie. Met 86 kilo had hij een BMI van 28, maar een buikomvang van 98 centimeter en een bloeddruk van 153/102. Hij bleek zonder het te weten diabetes te hebben (HbA1c 72 mmol/mol) en een insuline van 30. De echo liet een vergrote, vervette lever zien.
Sijpkens vergelijkt minder eten, een maagoperatie en medicijnen met TKB. Bij TKB laat je snelle koolhydraten, ultrabewerkt eten, frisdrank en sap staan, en in het begin ook veel brood, rijst, aardappelen, pasta en fruit. Je eet twee of drie maaltijden rond een eiwitbron en hoeft niet bang te zijn voor vet. De patiënt droeg een glucosesensor, sloeg het ontbijt over, at vaker vis en kimchi en ruilde zonnebloemolie voor olijfolie. Na 70 dagen was zijn HbA1c 40 en zijn insuline 6, en daalden triglyceriden en ferritine, zonder medicijnen.
In de vragenronde zegt Sijpkens dat herstel bij gevorderde insulineresistentie eerder jaren duurt: buikvet moet omlaag en spiermassa omhoog. Fruit kan, liefst bessen of een appel door de yoghurt. Over de Schijf van Vijf bij diabetes zegt hij dat richtlijnen pas veranderen bij stevig bewijs, en hij raadt aan sensoruitslagen met de praktijkondersteuner te bespreken.
Nou, het is andersom. Die leververvetting, en zeker die toename van die leververvetting de afgelopen jaren, heeft veel meer te maken met de consumptie van koolhydraten.
Vroeger dacht ik van koolhydraten eruit, insuline naar beneden, probleem opgelost. Nee, zo werkt het niet. Je moet echt dat visceraal vet naar beneden krijgen.
Wat je hiermee kunt
- Hoor je dat je lever vervet is? Vraag je huisarts ook naar je bloeddruk, bloedsuiker (HbA1c), cholesterol met triglyceriden en HDL, en of de FIB-4-score is berekend om littekenweefsel in de lever uit te sluiten.
- Begin met de wissels die de patiënt maakte: frisdrank, vruchtensap, koek en witbrood eruit, en meer groente, vis en andere eiwitbronnen, met olijfolie in de pan.
- Gebruik je medicijnen voor diabetes of bloeddruk? Overleg met je arts voordat je flink minder koolhydraten gaat eten, want de dosis moet dan soms omlaag. Een wandeling na de maaltijd en krachttraining helpen je spieren suiker op te nemen.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
