In het kort
- Een vervette lever wordt vaak per toeval gevonden op een echo die om een andere reden is gemaakt, niet omdat er gericht naar is gezocht.
- Normale leverwaarden zeggen weinig: in Petra's praktijk had maar 4 van de 80 geprikte mensen met diabetes een verhoogd ALAT, terwijl veel meer mensen een grote buikomvang hebben.
- De FIB-4 is volgens Ledeboer het handigste eerste hulpmiddel in de huisartspraktijk om ernstige fibrose uit te sluiten. Het lab kan hem uitrekenen uit bloedwaarden die je al hebt.
- Het gaat niet om het vet zelf, maar om de kleine groep bij wie ontsteking en littekenweefsel ontstaan. Die mensen wil je vroeg vinden.
- Leefstijl blijft de basis. In januari 2024 was er nog geen medicijn dat de leverziekte zelf afremde.
- Bij gevorderde cirrose verandert de diabetesbehandeling: metformine en SU-middelen vallen af en insuline gaat in een lage dosis 's ochtends.
Waar het over gaat
Bertien Hart en Petra Dogger openen met een vitale man van bijna 70 die niet rookt en geen medicijnen gebruikt, maar van zijn buik af wil. Zijn buikomvang is 115 centimeter. Hij wordt naar de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) verwezen, en daarna vraagt de huisarts zich af of ze niet toch een echo of leverwaarden had moeten laten doen. Petra zocht in haar eigen praktijk na: van de 132 mensen met diabetes hebben er maar 4 de diagnose leververvetting, allemaal ontdekt op een echo die om een andere reden was gemaakt. Bij 80 was ooit ALAT geprikt en maar 4 zaten boven de 45.
Ledeboer vindt het geen goed idee om bij iedereen met overgewicht leverwaarden te prikken. Het aantal mensen dat uiteindelijk cirrose of leverkanker krijgt is klein, en leverkanker ontstaat vrijwel alleen in een al ernstig beschadigde lever. Hij wil zoeken in risicogroepen: mensen met een BMI boven 35, met het metabool syndroom, diabetes type 2 of hart- en vaatproblemen.
Het aantal mensen wat uiteindelijk die cirrose krijgt en die HCC krijgt, is dus op zich buitengewoon klein.
Om die groep te verkleinen raadt hij de FIB-4 aan, een score die het lab kan uitrekenen uit leeftijd, ASAT, ALAT en bloedplaatjes. Bij alleen vet in de lever gebeurt er meestal weinig. Bij een deel ontstaat ontsteking en littekenweefsel, en vooral de mensen met ver gevorderde fibrose wil je vinden. Is de FIB-4 lager dan 1,3, of lager dan 2 bij 65-plussers, dan kun je iemand bij de huisarts houden. Is hij hoger, dan volgt een meting van de leverstijfheid.
De behandeling blijft leefstijl. Op de vraag of GLP-1-middelen helpen, zegt Ledeboer dat studies wel betere leverwaarden en misschien minder fibrose laten zien, maar geen minder sterfte. Begin 2024 was er volgens hem geen medicijn dat het proces stopt. Hij wijst op het stroomschema in de nieuwe richtlijn. In de nabespreking concluderen de hosts dat voorkomen het belangrijkste is: bewegen, gezond eten, geen alcohol.
Na een literatuurdeel over andere diabetesonderwerpen bespreekt forumbeheerder Martin een man met diabetes en levercirrose door alcohol. Omdat een cirrotische lever 's nachts geen suiker kan bijleveren, krijgt hij een kleine dosis insuline in de ochtend en geen strakke streefwaarden, om gevaarlijke hypo's te voorkomen.
Ik denk dat het handigste in de huisartspraktijk is om die FIB-4-score te doen.
Het allerbelangrijkste is natuurlijk voorkomen dat mensen te dik worden.
Wat je hiermee kunt
- Heb je diabetes type 2, een grote buikomvang of te horen gekregen dat je lever vervet is, vraag je huisarts dan naar je FIB-4-score. Die komt uit leeftijd, ASAT, ALAT en bloedplaatjes. Onder 1,3 (bij 65-plussers onder 2,0) is het risico op ernstige fibrose laag en volgt een nieuwe beoordeling over 3 tot 5 jaar.
- Laat je niet geruststellen door alleen een normaal ALAT. Leververvetting en zelfs fibrose komen ook voor bij normale leverwaarden.
- Werk aan 7 tot 10 procent gewichtsverlies en laat alcohol staan. De GLI wordt vergoed uit het basispakket bij een BMI vanaf 30, of vanaf 25 als je ook een aandoening als diabetes of hoge bloeddruk hebt.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
