In het kort
- Levercirrose is littekenweefsel na jarenlange ontsteking; daarmee verliest de lever functies zoals bloedsuiker regelen, stollingseiwitten maken en afvalstoffen opruimen.
- Volgens Takkenberg komen veel van zijn patiënten bij hem omdat ze jarenlang onbewust te veel dronken, niet omdat ze zichzelf als probleemdrinker zagen.
- Mensen onderschatten hun eigen gebruik: wie zegt één glas per dag te drinken, drinkt vaak anderhalf tot drie keer zoveel.
- Stoppen loont ook nog na een complicatie, en terugvallen is geen eindpunt: hoe vaker je stopt, hoe groter de kans dat het blijvend lukt.
- Zijn advies voor gezonde mensen is 0 als norm en anders maximaal één klein glas per dag, niet dagelijks en zonder grote hoeveelheden tegelijk.
Waar het over gaat
Bart Takkenberg is MDL-arts in het Amsterdam UMC met als aandachtsgebied leverziekten. Hij behandelt mensen met complicaties van levercirrose en zit aan de alcoholtafel van het Nationaal Preventieakkoord. Zelf drinkt hij alleen in het weekend een glas wijn bij het eten. Hij stopte met drinken door de week toen hij merkte dat hij zich dan fitter voelde. Als patiënten zeggen dat ze één glas per dag drinken, rekent hij met twee, en in werkelijkheid is het soms anderhalf tot drie keer zoveel.
Levercirrose legt hij uit als verlittekening van de lever na jarenlange ontsteking. Daardoor gaan levercellen en functies verloren. De lever verwerkt al het bloed uit de darmen, houdt de bloedsuiker op peil, maakt eiwitten voor onder meer de bloedstolling en ruimt afvalstoffen op. Mensen met een gevorderde leverziekte hebben het volgens hem vaak koud. Hij schat dat Nederland zo'n 100.000 mensen met cirrose telt, met alcohol als belangrijkste oorzaak. Dat geeft ook een stigma: wie cirrose door een andere ziekte heeft, krijgt vaak de vraag of hij te veel drinkt.
Een levercirrose is eigenlijk verlittekening van de lever door chronische ontsteking.
De meeste mensen die hij ziet zijn geen zware drinkers onder de brug, maar mensen die jarenlang ongemerkt te veel dronken en pas bij een complicatie bij hem komen. Ongeveer de helft stopt daarna volledig. Van de andere helft gaat een groot deel door en verdwijnt vaak uit beeld. Een kleinere groep stopt en valt terug, en hoe vaker iemand een stoppoging doet, hoe groter de kans dat het uiteindelijk lukt.
Omdat zulke mensen laat in beeld komen, wil hij dat ziekenhuizen bij elke aanmelding drie korte vragen over alcohol stellen (de AUDIT-C), met een seintje naar een leefstijlpoli bij een hoge score. Een KNO-arts die iemand met slaapapneu vier maanden laat stoppen met drinken, ziet volgens hem vaak 5 tot 10 kilo gewichtsverlies, beter slapen en een betere bloeddruk.
Zijn norm: 0 is het uitgangspunt. Als je drinkt, hooguit één klein glas per dag (100 milliliter wijn), niet elke dag en niet veel tegelijk. Hij wijst op Frankrijk, waar wijnconsumptie en leverziekten dalen, en op Schotland, waar sinds een minimumprijs voor alcohol in 2018 de levercomplicaties afnemen. Hij eindigt met een man van 44 die na ernstige leverschade drie kwart jaar gestopt is en kandidaat is voor een levertransplantatie, mits zijn omgeving en werk stabiel blijven.
Maar wat wij eigenlijk zien, is dat we heel veel mensen zien die eigenlijk onbewust te veel drinken.
Ja, 0 moet de norm zijn en dat is ook het belangrijkste. En als je dan drinkt, niet meer dan één glas per dag.
Wat je hiermee kunt
- Schrijf een week lang op wat je drinkt, in glazen van normale horecagrootte. Neem dat lijstje mee naar je huisarts, zodat jullie over echte hoeveelheden praten.
- Heb je een vervette lever of te hoge leverwaarden, stop dan zo veel mogelijk met alcohol. Bij littekenweefsel in de lever (gevorderde fibrose) of cirrose is volledig stoppen het advies.
- Lukt minderen of stoppen niet in één keer, zoek dan hulp via je huisarts of allesoveralcohol.nl. Een terugval betekent niet dat het daarna niet meer lukt.
Bron
Deze samenvatting schreef vetlever.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
